زباله طلای پنهان شهرهاست

روزانه بیش از ۵۵ هزار تن پسماند در ایران تولید می‌شود که ۳۰ درصد آن را مواد خشک باارزش تشکیل می‌دهد؛ طلایی که اگر تفکیک شود، نه‌تنها منبع درآمدی پایدار برای شهرداری‌ها می‌شود، بلکه هزینه‌های دفن و آلودگی را به شدت کاهش می‌دهد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ مدیریت پسماند در ایران به یکی از چالش‌های جدی و مهم تبدیل شده است. با توجه به افزایش جمعیت و توسعه شهری، روزانه بیش از ۵۵ هزار تن پسماند شهری تولید می‌شود که این رقم به‌طور مداوم در حال افزایش است.

از این مقدار، حدود ۳۰ درصد شامل پسماندهای خشک باارزش است که اگر به‌درستی جمع‌آوری و تفکیک شوند، می‌توانند به عنوان منبع درآمد پایدار برای شهرداری‌ها عمل کنند.

همچنین، این کار می‌تواند به کاهش حجم پسماندهای دفنی، هزینه‌های مدیریت شهری و آلودگی‌های زیست‌محیطی کمک شایانی کند.

در بسیاری از شهرهای ایران، مدیریت پسماند هنوز بر جمع‌آوری و دفن متمرکز است و به موضوعاتی مانند کاهش تولید پسماند، تفکیک از مبدأ و بازیافت توجه کافی نمی‌شود.

این رویکرد نه‌تنها هزینه‌های شهری را افزایش می‌دهد بلکه باعث هدررفت منابع ارزشمند و تشدید آلودگی‌های زیست‌محیطی می‌شود.

دفن غیربهداشتی پسماندها، اختلاط انواع مختلف پسماندها، ضعف در مدیریت پسماندهای ویژه و کمبود آموزش و مشارکت شهروندان از جمله چالش‌های اصلی موجود در این حوزه هستند.

در بسیاری از مناطق، شهرداری‌ها به دلیل کمبود منابع مالی و زیرساخت‌های مناسب، قادر به اجرای برنامه‌های مؤثر مدیریت پسماند نیستند.

این امر منجر به این می‌شود که زباله‌ها به‌صورت غیرمنظم جمع‌آوری و دفن شوند و در نتیجه، مشکلات زیست‌محیطی و بهداشتی بیش‌تری ایجاد شود. همچنین، نبود فرهنگ تفکیک زباله در میان شهروندان و عدم آگاهی از اهمیت بازیافت نیز بر شدت این مشکلات می‌افزاید.

برای ایجاد تغییرات مثبت در این زمینه، شهرداری‌ها باید مدیریت پسماند را به یک راهبرد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تبدیل کنند. این امر به معنای اجرای مراحل کاهش تولید، تفکیک از مبدأ، استفاده مجدد و بازیافت قبل از اقدام به دفن است. اگر شهرداری‌ها بدون رعایت این مراحل به دفن غیراستاندارد روی آورند، نه‌تنها اصول مدیریت پسماند را نقض کرده‌اند بلکه ممکن است با تبعات حقوقی نیز مواجه شوند.

قوانین موجود مانند قانون مدیریت پسماند و قانون حفاظت از محیط‌زیست، شهرداری‌ها را ملزم به مدیریت اصولی پسماند و جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست کرده‌اند. بنابراین، اصلاح نظام مدیریت پسماند یک الزام قانونی است که می‌تواند از بروز مسئولیت‌های حقوقی و افزایش هزینه‌های اجتماعی جلوگیری کند.

به‌علاوه، آموزش و فرهنگ‌سازی در مورد مدیریت پسماند برای شهروندان از اهمیت بالایی برخوردار است. ایجاد کمپین‌های اطلاع‌رسانی و آموزشی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت تفکیک زباله‌ها و بازیافت کمک کند. همچنین، تشویق شهروندان به مشارکت در برنامه‌های محلی مدیریت پسماند می‌تواند به بهبود وضعیت فعلی کمک کند. برای مثال، برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای خانواده‌ها و مدارس می‌تواند نقش مؤثری در تغییر رفتارهای شهروندان ایفا کند.

از سوی دیگر، استفاده از فناوری‌های نوین نیز می‌تواند به بهبود مدیریت پسماند کمک کند. ایجاد سامانه‌های هوشمند برای جمع‌آوری داده‌ها درباره میزان تولید زباله در مناطق مختلف، می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر و تخصیص منابع لازم برای مدیریت پسماند کمک کند. همچنین، استفاده از فناوری‌های بازیافت پیشرفته می‌تواند بهره‌وری بیش‌تری را در فرآیند بازیافت ایجاد کند.

موفقیت شهرداری‌ها دیگر تنها به میزان زباله دفن‌شده وابسته نیست بلکه باید به کاهش دفن، افزایش بازیافت و رعایت الزامات قانونی مدیریت پسماند توجه شود. این تغییر رویکرد می‌تواند به ایجاد شهرهای پایدار و بهبود کیفیت زندگی شهروندان منجر شود.

با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی که کشورها با آن مواجه هستند، مدیریت صحیح پسماند نه‌تنها یک ضرورت بلکه یک مسئولیت اجتماعی است که نیازمند همکاری همه جانبه دولت، شهرداری‌ها و شهروندان است.

با اتخاذ رویکردهای نوین در مدیریت پسماند و تکیه بر اصول توسعه پایدار، می‌توانیم آینده‌ای بهتر برای نسل‌های آینده بسازیم. اگر امروز اقدام کنیم، می‌توانیم با کاهش آلودگی‌ها و حفظ منابع طبیعی، محیط زیست سالم‌تری برای خود و فرزندانمان فراهم آوریم.

نویسنده: محسن برجی، کارشناس ارشد مدیریت شهری.